Gebarentaal is een van de talen die gebruikt worden om te kunnen communiceren. Dit is een visuele taal, waarbij handen, gezicht (mimiek) en de ogen worden betrokken in het communiceren. Het is geen universele taal, zoals veel mensen denken. Elk land heeft zijn eigen gebarentaal, enkele voorbeelden hiervan zijn:

  • Nederlandse Gebarentaal
  • Vlaamse Gebarentaal
  • Britse Gebarentaal (British Sign Language)
  • Amerikaanse Gebarentaal (American Sign Language)

Dan heb je ook nog Internationale Gebarentaal (International Sign Language). Dit is een taal wat eigenlijk over de hele wereld kan worden ‘gesproken’, wat gesproken Engels is voor horende mensen. International Sign Language lijkt het meest op American Sign Language.

Het eerste onderwijs voor doven werd dankzij Henri Daniel Guyot opgezet. Hij vond onderwijs voor doven belangrijk. In Frankrijk had hij Charles-Michel de l’Épée gezien, die in Frankrijk een dovenonderwijs had opgezet. In 1790 heeft hij samen met enkele mannen in Groningen het eerste instituut voor doven in Nederland opgezet. In die tijd was gebarentaal ‘verboden’ en kregen de kinderen mondeling onderwijs. In praktijk was gebarentaal eigenlijk nooit helemaal verdwenen naar de achtergrond, onderling werden gebaren gemaakt en zo is het Groningse variant van gebarentaal ontstaan. Deze gebaren waren sterk verschillend van de gebaren die in het westen van het land werden gebruikt.

Nog niet zo lang geleden, in 1995, is tweetalig onderwijs als eerste ingevoerd door Henri Daniel Guyot Instituut. Tweetalig onderwijs richt zich op de Nederlandse Gebarentaal met daarbij gesproken Nederlands. Eind jaren negentig hebben alle doveninstituten in Nederland gekozen voor een tweetalig onderwijsmodel.

De Nederlandse Gebarentaal is nog altijd niet erkend, ook al heeft onderzoek aangetoond dat gebarentalen voldoen aan de kenmerken waaraan gesproken talen voldoen. De gebarentaal heeft een eigen gebarenschat (woordenschat) en grammatica. Ook kun je met deze taal over allerlei onderwerpen communiceren. Vanuit de dovengemeenschap is de belangstelling voor erkenning voor de eigen taal en cultuur groot.

In Nederland bestaan enkele dovenorganisaties, maar de grootste en de onafhankelijkste organisatie van Nederland is Dovenschap. Hun missie is het behartigen van de belangen van doven en/of gebarentaalgebruikers. Ze streven naar een maatschappij waarin doven worden gezien als zelfbewuste en betrokken burgers die dezelfde rechten, verantwoordelijkheden, mogelijkheden en levenskwaliteit moeten hebben als iedereen.